سه شنبه, ۰۱ مهر ۱۳۹۹

توانمندسازی حلقه مفقود فقر‌‌ زدائی

توانمندسازی حلقه مفقود فقر‌‌ زدائی

در شرایطی که چند دستگاه حمایتی و هزاران تشکل مردم نهاد و خیریه برای حمایت از اقشار آسیب پذیر و نیازمند در تلاش هستند چرا هر روز به تعداد فقرا و نیازمندان افزوده می شود.

اینکه در کنار اجرای هر پروژه اقتصادی بایستی یک سند و پیوست اجتماعی نیز تعریف و تبیین شود تا از آثار تورمی آن بکاهد و فشار اجرای طرح های اقتصادی بر دهک های پایین جمعیتی قابل تحمل باشد موضوعی است که متاسفانه مورد توجه برنامه ریزان واقع نشده است.

در چنین موقعیتی از متولیان حوزه اجتماعی و تشکل های مردم نهاد انتظار می رود به عنوان مدافعان گروه های فرودست با مذاکره و تبادل نظر با سیاست گذاران و تصمیم سازان از منافع اقشار ضعیف تر جامعه دفاع نمایند تا هر روز شاهد افزایش فقرا نباشیم.

اگرچه بررسی علمی این موضوع نیازمند فراهم شدن مقدمات و تعامل بین حوزه اقتصادی و اجتماعی کشور است به عنوان یک کارشناس امور اجتماعی صاحب تجربه در دولت و موسسات مردم نهاد برداشت خودم را از عملکرد نهادهای اجتماعی مرتبط با موضوع و نتیجه آن بیان می کنم.

نهادهای حمایتی آمار چند میلیونی از خانواده های نیازمند تحت پوشش حمایت خود می دهند یا اعلام می‌کنند که بیش از 30% جمعیت یک منطقه را تحت پوشش خدمات خود دارند همچنین در کشور چند هزار موسسه خیریه و تشکل مردم نهاد در حال فعالیت هستند که هر کدام تعداد بالایی از خانواده های نیازمند را تحت حمایت خود قرار داده اند و خدماتی به آنان ارائه می دهند میدانیم که آمار بسیار بالای جامعه نیازمند تحت حمایت نه تنها خبر خوبی نیست که خیلی هم نگران کننده، هشدار دهنده و نشانه گستردگی فقر مطلق در کشور است.

در کنار این اعداد و ارقام بزرگ از جامعه نیازمند کشور که به نوعی خدماتی را دریافت می نمایند نهادهای حمایتی و NGOها و موسسات خیریه مردم نهاد از اصطلاح حمایت برای خدمات خود استفاده می کنند، لازم است بررسی شود که این تحت حمایت قرار دادن نشان دهنده چه حجم و کیفیتی از خدمت می باشد و چه مقدار و کدام یک از نیازهای اولیه و اساسی خانواده ها را تامین می نماید پس چرا انقدر فقیر در جامعه داریم؟

وقتی میزان کمک های مالی پرداختی به یک خانواده نیازمند بررسی می شود ملاحظه می‌کنیم که مبالغ پرداختی هیچ رابطه منطقی با حداقل های مخارج یک خانواده ندارد. سوالی که مطرح می‌شود این است که چگونه این افراد زندگیشان را می گذرانند؟

یافته های اولیه یک تحقیق میدانی نشان می دهد که اقشار نیازمند چون زندگیشان تامین نمی‌شود از تشکیلات حمایتی متعددی کمک دریافت می‌کنند، موسسات خیریه و NGOها که معمولا با حداقل بروکراسی اداره می شوند این قبیل خانواده ها را تحت پوشش خدمات خود قرار می دهند.

در چنین شرایطی برخی پیشنهاد می‌کنند نرم افزاری طراحی شود که با اشتراک گذاشتن اسامی و کارت ملی مددجویان به صورتی هماهنگ نمایند که افراد نیازمند نتوانند از چند موسسه کمک بگیرند و جلو همپوشانی و موازی کاری گرفته شود.

در حالی که میزان کمک هایی که به اسم حمایت به یک خانواده نیازمند داده می‌شود بسیار ناچیز و غیر کافی است آیا ایجاد محدودیت برای دریافت کمک از چند نهاد یا خیریه اقدامی منطقی و مناسب است؟ در حالی که این خانواده ها بعضاً چند عضو داشته و زندگی بخور و نمیری دارند. زمانی بهره گیری از سیستم نرم افزار کنترل سرویس گیرندگان از نهادهای حمایتی و خیریه مفید است که خدمت ارائه شده تکافوی نیازمندی های خانواده را بنماید، شاید آن هنگام برای جلوگیری از هم پوشانی و سوء استفاده برخی لازم باشد چنین روشی به کار گرفته شود.

هم اکنون موسسات خیریه ای هستند که در یک همکاری مشترک، جامعه هدف خود را از بین مددجویان کمیته امداد انتخاب می نمایند یا اینکه کمیته امداد خودش مراکز نیکوکاری ایجاد می کند. یعنی یک خانواده تحت پوشش مشترک کمیته امداد و موسسه خیریه قرار دارد تا در مجموع این حمایت نیاز خانواده تقریباً تامین شود باز هم کافی نیست. نهایتاً هم با وجود چند دستگاه دولتی حمایتی و هزاران خیریه هر روز به تعداد فقرا و آسیب دیدگان اجتماعی افزوده می شود پس چه باید کرد؟

متخصصین اقتصاد اجتماعی بر این باورند که چنانچه در این سال ها بخشی از منابع حمایتی کشور و NGOها به جای هزینه کردن برای حمایت های ناکافی و کم اثر به اجرای پروژه های توانمندسازی اختصاص می یافت امروزه با این حجم از فقر و خانواده های نیازمند مواجه نبودیم.

توصیه کارشناسان بهره گیری از همه ظرفیت های علمی و اجتماعی کشور جهت اجرای برنامه های توانمندسازی برای کاهش فقر است زیرا نبودن یک برنامه کلان توانمندسازی با هدف فقرزدائی چالش بزرگی است که به اندازه کفایت به آن پرداخته نشده است لذا پیشنهاد می کنیم درصدی از بودجه های حمایتی دولت و موسسات خیریه صرف برنامه های توانمندسازی شود و از کارشناسان اقتصادی و اجتماعی در کنار هم برای طراحی برنامه توانمندسازی استفاده شود.

نبی اله عشقی ثانی                        

عضو هیئت مدیره شبکه ملی خیریه های حامی ایتام